İsmail Hakkı İzmirli

1869’da İzmir’de doğdu.Çubukçu Hüseyin Efendinin torunu ve yedek yüzbaşı Hasan Efendi ile Giritli Hafize Hanımın oğludur.Küçük yaşta iken babasını kaybetti ve kardeşiyle birlikte annesi tarafından yetiştirildi.İlk öğrenimden sonra babasının amcası Ama Hafız’ın yanında hıfzını tamamladı.Bir yandan medrese dersleri alırken öte yandan rüştiyeyi bitirdi ve ağustos 1891’de
namazgah ibtidai mektebine öğretmen tayin edildi.Aynı yıl İzmir Darülmuallimininde(Öğretmen okulu) hocalığa başladı,bu arada İzmir İdadisinde imamlık ve hocalık yaptı.13 Ocak 1890’da İstanbul’a gitti ve Darülmuallimin Aliye’nin ilk talebeleri arasına girdi.1892’de edebiyat şubesinden mezun oldu.Medrese tahsiline İstanbul’da da devam eden İsmail Hakkı, Fatih dersiamlarından Hafız Ahmed Şakir Efendiden icazet aldı.İstanbul’un çeşitli mekteplerinde muallim,müderris ve müdür olarak görev yapan İsmail Hakkı,maarif nazırlığının Encümen-i Teftiş
ve Muayene heyetinde de çalıştı(1896).Bu arada maarif nazırı Zühdü Paşa tarafından çocuklarının özel hocalığına getirildi.Mülkiye Mektebinde Arapça,Akaid-i İslamiye ve Usül-i Fıkıh dersleri verdi.Daha sonra da Darülmuallimin Aliyyede tarih öğretmeni oldu(1907-1908) ve Darüşşafaka müdürlüğünde bulundu.Ardından Darülmuallimin Aliyye müdürlüğü yaptı(1908-1909).

Bu arada eğitim sisteminde ıslah programları çerçevesinde kurulan Cemiyet-i Tedrisiye-i İslamiye içinde yer aldı.İsmail Hakkı,22 Haziran 1909’da tayin edildiği Darülfünun hocalığına, emekliye ayrıldığı 1 Ekim 1935 tarihine kadar aralıklarla devam etti.Darülfünundaki 5 yıllık hizmeti ve ilmi yayınlarıyla dini ilimler alanındaki ehliyetini ispatlayan İzmirli İsmail Hakkı,medreselerin ıslahı projesi çerçevesinde kurulan Darülhilafetil Aliyyede müfettişliğe tayin edildi(1914-1918).Bu arada tekrar Darülfünun’da Felsefe-i İslamiye tarihi müderrisliğine başladı(1919).Darül Hikmetil İslamiyede üyeliğin yanısıra bir müddet reis vekilliği ve reislik yaptı.Darülfünun’un İstanbul Üniversitesine dönüştürülmesiyle ilahiyat fakültesi yerine kurulan İslam Tetkikleri Enstitüsü kadrosuna tayin edildi(1933).Yaş haddinden emekliliğe gelince vekiller heyeti kararıyla görev süresi 1 yıl daha uzatıldı ve 1 Ekim 1935’de emekliye ayrıldı.Bundan sonraki hayatını da ilmi faaliyetlerle geçiren İzmirli,oğlunu ziyaret için gittiği Ankara’da 31 Ocak 1946 tarihinde vefat etti.2 Şubat 1946’da Cebeci Mezarlığına defnedildi. Meslek hayatını çok yoğun biçimde geçiren İsmail Hakkı,birçok cemiyet ve teşekkülde faaliyette bulunmuş,dönemin hemen bütün ilmi komisyonlarında yer aldı.Titiz bir kitap arayıcısı ve
okuyucusu olan İzmirli,Türkçe Arapça ve Fransızca kitaplardan oluşan kütüphanesini Süleymaniye Kütüphanesine vakfetmiştir.275 yazma ve 4110 matbu kitaptan oluşan kütüphane,daha sonra oğlu Celaleddin İzmirli’nin kattığı kitaplarla zenginleşmiştir.

Scroll to Top