Lisanımızda yazılışı ve söylenişi bir, fakat manası zahirde iki olan bir kelime var: Hayır. Birinci mana için lügatlarda, “Olumsuzluğu iyi dilekle dolaylı olarak ifade eden kelime olup, öyle değil, olmaz, yok, asla anlamlarında olumsuzluk, red ve inkar bildirir” denilmiştir. İkinci mana içinse, “Her durumda ve şartta herkesin katında iyi ve makbul olan hal ve iş; şartlarına istek ve menfaatlerine göre bir kimseye uygun gelen iş veya durum; maddi veya manevi karşılık beklenilmeden yapılan iyilik, yardım, ihsan” gibi manalar kayda girmiştir.
Hayır kelimesi Kurana ait bir kelimedir ve bizde de İslamiyetin kabulünden sonra kullanılmaya başlanmış. Hayır kelimesi Kuranda, Bakara suresi 216. ayette, yukarıya aldığım ikinci manasıyla, “Fakat olur ki, bir şeyden hoşlanmazsınız ama o sizin için hayırlıdır.” manasıyla geçmekle birlikte, hoşlanma üzerine bina edilmiş, yani olumsuz anlamayi kaldıracak müsbet bir yaklaşım ortaya koymuştur.
Ayetin tamamına baktığımızda şu manayı gördüm: “(Ey Müminler!) O, hoşunuza gitmediği halde savaş size farz kılındı. Fakat olur ki, bir şeyden hoşlanmazsınız ama, o sizin için hayırlıdır. Ve olur ki bir şeyi(de) seversiniz, halbuki o sizin için bir şerdir. Allah ise(sizin için hayır olanı) bilir de siz bilmezsiniz.” Yani anladım ki bize olumsuz gelen şeyler, hakikatini bilememekten kaynaklı olarak, bizim için hayır olabilir. Ya da tam tersi mümkün. Çünkü her şeyi hakkıyla bilen Allahtır. Yaratan da odur. Biz, karşılaştığımız -özellikle- menfi durumlar
için “Vardır bunda da bir hayır” diyebilmeliyiz. İyi de olumsuz mana ifade eden “Hayır” kelimesi ne oluyor? O da Allahü Alem ayetteki “Hayrun” kelimesinden alınmış olsa gerektir. İslam’dan önce istemediğimiz, kabul etmediğimiz bir şeye “Yo” veya “Yok” dermişiz. Arapça’da “La” Almanca’da “Nein”, İngilizce’de “No” dendiği üzere. Fakat ecdadımızın, muhattaba “Yok” demek yerine, “Vardır bunda bir hayır” manasına “Hayır” kelimesini kullandıkları anlaşılıyor. Değişmez bir hakikat olarak ölüm var ve Müslümanlar olarak inandığımız bir hakikat ki dünya imtihan meydanıdır. Bizler imtihan olunuyoruz. Sınanıyoruz. Bize ait elimizde sadece seçimlerimiz var. Başımıza gelen meselelerde -Sonunu hayır umarak- “Her işte vardır bir hayır.” deriz, diyoruz. Bir kul olarak bu ahlakı korumak ve imtihan boyutunu, kulluk vasfını hatırda tutmak ve hatırlamak babında olumsuz şeylere “Hayır” yani “Allah hayra tebdil etsin.” , “Hayır olsun İnşallah” demek ne güzeldir. Kelimenin manasını aldığı temele gidip o nazarla bakmak önemli. Dolayısıyla Kurana ait, ondan alınmış ve kültürel kodlarımızı oluşturan kelimelerimizi kullanmamız da kıymetlidir. Bazen tam tersi mana gibi gözükse de böyle bir durumda, bağlandığı yer ve bizde ve muhattapta oluşturduğu anlam önemli olur. Tabii burada temel bir şey var ki o da kelimeyi herkesin aynı manayla anlamış olmasıdır.
